Hoe spreek je Italiaanse woorden uit: klemtoon en uitspraak

bène

/ˈbɛne/

Duidt op een correcte, passende of zorgvuldige manier van handelen, of op een toestand van gezondheid en rust. Kan een uitdrukking versterken of goedkeuring uitdrukken. Als zelfstandig naamwoord duidt het op wat goed, juist of nuttig is, op genegenheid en op wat in een behoefte voorziet.

Het bijwoord is afgeleid van het Latijnse bĕne. Het zelfstandig naamwoord is afgeleid van het bijwoord en omvat betekenissen als wat goed of nuttig is, genegenheid en rust.

edìle

/eˈdile/

Met betrekking tot de bouw, renovatie en het onderhoud van gebouwen; als zelfstandig naamwoord duidt het iemand aan die in deze sector werkt. Het duidt ook op een magistraat uit het oude Rome met taken op het gebied van stadsinrichting en openbare orde.

De betekenis die op de bouw betrekking heeft, is afgeleid van het Latijnse aedes, ‘gebouw’, naar het model van de benaming van de Romeinse magistraat. Die benaming komt van het Latijnse aedīlis, afgeleid van aedes, ‘tempel’, maar ook ‘gebouw, woning’; Pianigiani verwijst naar edificare. De magistraat was aanvankelijk de hoeder van de tempel van Ceres en had onder meer de zorg voor wegen, bruggen, aquaducten, voedselvoorziening en de orde in de stad.

persuadére

/perswaˈdere/

Iemand overtuigen om iets te geloven of een feit te erkennen. In de wederkerende vorm: tot zekerheid komen of overtuigd raken.

Afgeleid van het Latijnse persuadere, de actieve infinitief van de tegenwoordige tijd van persuadeo. Het Latijnse werkwoord is samengesteld uit per- en suadere, dat ‘adviseren, overtuigen’ betekent.

rubrìca

/ruˈbrika/

Alfabetisch geordend schrift of register om namen en contactgegevens te noteren; onderdeel van een krant of programma dat aan een onderwerp is gewijd. Het woord duidt ook op de rode kleur die vroeger in boeken werd gebruikt en op de in rood geschreven tekstgedeelten.

Afgeleid van het Latijnse rubrīca, ‘rode oker’, van ruber, ‘rood’. Vroeger werden de titels van boeken en wetten in rood geschreven: de benaming ging vervolgens titels en samenvattingen aanduiden. In de Roomse Kerk worden de regels die in de liturgische boeken zijn opgenomen om de vieringen te leiden, rubrieken genoemd.

salùbre

/saˈlubre/

Bevorderlijk voor de gezondheid, bijvoorbeeld gezegd van de lucht, het klimaat of een omgeving.

Afgeleid van het Latijnse salūber, verwant aan salus, ‘gezondheid’. Pianigiani vermeldt de Latijnse vorm salubrem.